مورفولوژی شهری | ریخت شناسی شهری

در جغرافیای شهری ، بررسی درباره مورفولوژی شهری از سه ناحیه جغرافیایی تأثیر پذیرفته است که عبارتند از: سنت مورفوژنتیک آلمان، بریتانیا و آمریکای شمالی. در دیگر کشورها این موضوع، کمتر مورد توجه جغرافیدانان بوده است.  در سال ۱۸۹۹ در اروپای مرکزی ـ آلمان، مطالعات اشلوتر، جزو اولین مطالعات علمی درباره مورفولوژی شهری محسوب می شد. این محقق در بررسی های خود بر «مورفولوژی چشم انداز فرهنگی» تأکید می کرد. مکتب اشلوتر، بعد از جنگ جهانی اول، جنبش مطالعه مورفولوژی شهری را بنیان نهاد. در مکتب مورفولوژی شهری آلمان، بررسی های عمیقی در زمینه موقع شهر، طرح شهر ، سنخ ساختمان ها و شیوه های معماری شهرهای آلمان صورت گرفت. در دهه ۱۹۱۰ و ۱۹۲۰، چون بیشتر جغرافیدانان، اطلاعات کافی درباره سازمان های اجتماعی ـ اقتصادی شهرها نداشتند، نمی توانستند شرایط اجتماعی ـ اقتصادی را در مورفولوژی شهری دخالت دهند. در سال ۱۹۲۷، بوبک، فرم چشم اندازهای شهری را که در نتیجه نیروهای سازنده جامعه شهری ایجاد می شود به شیوه علمی مطرح کرد و سرانجام در سال ۱۹۳۳، والتر کریستالر در جغرافیای شهری آلمان به جای توجه به فرم، بر کارکرد شهر تأکید کرد و مسیر تازه ای در مورفولوژی شهری ایجاد نمود.

در نیمه اول قرن بیستم در مکتب مورفولوژی شهری انگستان، دو مکتب مطرح می شود:

یکی مکتب وارداتی مورفولوژی که به طور مستقیم از مکتب مورفوژنتیک آلمان تأثیر می ذیرفت و دیگری مکتب بومی انگلستان

بعد از دهه ۱۹۵۰، مورفولوژی شهری انگلستان، به شدت از ساخت متحدالمرکز شهر (نظریه ارنست برگس) ، ساخت قطاعی شهر (نظریه همرهویت) و نظریه چند هسته ای (نظریه چنسی هریس و ادوارد اولمن) تأثیر پذیرفت، بدین سان که در بررسی های مورفولوژی شهری ، تحلیل هایی نیز در زمینه کاربری زمین صورت گرفت. امروزه به ویژه در شهرهای جهان سوم، به سبب افزایش سریع جمعیت و اوضاع خاص اقتصادی کشورهای جهان سوم، تغییرات کمربند حاشیه ای شهرها به سرعت انجام می گیرد و کاربری زمین در این کمربند، از در هم آمیختگی فعالیت های مختلف اجتماعی ـ اقتصادی تأثیر می پذیرد. گاهی کمربند حاشیه ای از هماهنگی و همسانی خاصی، به ویژه در محله های مسکونی برخوردار شده، یک هسته تازه و مستقل در حاشیه شهر تشکیل می شود. تحلیل مورفولوژیک حاشیه شهرها در دهه ۱۹۷۰ بیشتر مورد توجه جغرافیدانان تحت تأثیر اقتصاد نئوکلاسیک قرار گرفته است. در ایالات متحده، مکتب مورفولوژی شهری تأثیرپذیری خاصی از جغرافیای فرهنگی داشته و تحلیل پایگاه اجتماعی ـ اقتصادی شهر از طریق مدلهای اکولوژیک کاربری زمین صورت گرفته است.

خدمات آموزشی شهرسازی...